Notaris mr. Roelanda Poppinghaus uit Losser legt uit.
De wereld van de notaris bestaat voor een groot deel uit het goed lezen en maken van teksten. Vooral bij testamenten is dat erg belangrijk. Het moet zorgvuldig en volledig duidelijk zijn geformuleerd, want een testament gaat pas werken als iemand is overleden. Dan kun je niets meer navragen bij degene die het testament heeft gemaakt.
Gaat het om de uitleg van een testament bij het opstellen van een verklaring van erfrecht, dan is de notaris daar niet altijd toe bevoegd. De rechter is door de wet aangewezen om onduidelijke bepalingen in een testament te verduidelijken en daar een beslissing over te nemen. Zo kan uiteindelijk worden vastgesteld wie de erfgenamen zijn en kan de nalatenschap worden afgewikkeld.
Een testament uit de tijd van het huwelijk | Voorbeeld uit de praktijk
Onlangs is Klaas overleden, de oom van Jan. Klaas had geen kinderen en is zonder partner overleden. Hij had wel een testament gemaakt, waarin de volgende bepaling stond:
“Voor het geval dat ik rechtens gelijktijdig met of na mijn echtgenote kom te overlijden benoem ik tot erfgenamen van mijn nalatenschap, tezamen en voor gelijke delen de kinderen van mijn broers en zusters en de kinderen van de broers en zusters van mijn echtgenote.”
Toen Klaas dit testament opstelde, was hij nog gehuwd. Maar dit huwelijk is 18 jaar geleden door echtscheiding ontbonden. Hij had ook geen enkel contact meer met zijn ex-echtgenote en haar familie.
De vraag is dan: heeft deze bepaling nog wel gevolgen?
Zonder nadere uitleg kan een notaris dat niet met volledige zekerheid vaststellen. Daarom kan een notaris niet zomaar een verklaring van erfrecht afgeven.
Jan heeft wel contact opgenomen met de andere neven en nichten, zowel van zijn oom als van diens ex-echtgenote. Zij hebben allemaal verklaard dat zij afzien van de erfenis.
Daardoor is Jan de enige overgebleven neef. Hij zou ook erfgenaam zijn als het testament niet zou gelden. Dat noemen we het versterferfrecht: het erfrecht dat volgens de wet geldt als er geen (geldig) testament is gemaakt.
De vraag aan de rechter
Jan vraagt de kantonrechter om te verklaren dat hij de enige erfgenaam is, op basis van het versterferfrecht. Volgens hem is het testament namelijk niet meer van toepassing, omdat er geen echtgenote meer was.
Hoe beoordeelt de rechter het testament?
De kantonrechter ziet geen aanleiding om het verzoek af te wijzen.
Als Klaas nog tijdens zijn huwelijk was overleden, dan was zijn echtgenote op grond van het testament en de wet zijn enige erfgename geweest.
Als Klaas gelijktijdig met of na zijn echtgenote zou zijn overleden, dan zouden volgens het testament de neven en nichten erfgenaam zijn. In het testament wordt dus nadrukkelijk gesproken over “echtgenote”.
De rechter gaat er daarom vanuit dat het de bedoeling van Klaas was om deze regeling alleen te laten gelden als het huwelijk vlak vóór zijn overlijden was geëindigd door het overlijden van zijn echtgenote.
Het is volgens de rechter niet de bedoeling geweest dat de familie van zijn ex-echtgenote erfgenaam zou worden in de situatie dat hij al lang gescheiden was.
De uitkomst: erfrecht volgens de wet
De rechter legt het testament zo uit dat aan de voorwaarde niet is voldaan. Daardoor geldt het testament op dit punt niet.
Omdat de andere neven en nichten afstand hebben gedaan van de erfenis, is Jan de enige erfgenaam. Dat is hij op basis van de wet.
Op grond daarvan kan de notaris de verklaring van erfrecht opstellen.
Waarom een testament aanpassen na een scheiding verstandig is
Na een echtscheiding kunnen bepalingen in een testament hun werking verliezen, vooral als deze nog uitgaan van het huwelijk.
In zo’n situatie kan het nodig zijn dat een rechter het testament uitlegt, of dat het wettelijke erfrecht (versterferfrecht) van toepassing wordt.
Het is daarom verstandig om je testament na een scheiding te laten aanpassen. Zo voorkom je onduidelijkheid en zorg je dat je nalatenschap later zonder problemen kan worden afgewikkeld.
Heb je vragen over je testament?
Heb je vragen over je testament of over de verklaring van erfrecht? Neem gerust contact met ons op. Wij denken graag met je mee.
Vul onderstaand contactformulier in, of bel naar 053 5383777.
Veelgestelde vragen over testament na een echtscheiding
Wat gebeurt er met een testament na een echtscheiding?
Een testament blijft in principe bestaan na een echtscheiding. Wel kunnen bepaalde bepalingen hun werking verliezen, vooral als deze gebaseerd zijn op het huwelijk. Dit kan tot onduidelijkheid leiden bij het afwikkelen van een nalatenschap.
Is een testament automatisch ongeldig na een scheiding?
Nee, een testament wordt niet automatisch ongeldig na een scheiding. Wel kan de inhoud niet meer aansluiten bij de nieuwe situatie. Daarom is het verstandig om het testament opnieuw te laten beoordelen.
Wat is versterferfrecht?
Versterferfrecht is het erfrecht volgens de wet. Dit geldt wanneer er geen (geldig) testament is of wanneer delen van een testament niet meer toepasbaar zijn.
Wanneer moet je je testament aanpassen?
Het is verstandig om je testament aan te passen na belangrijke levensgebeurtenissen, zoals een echtscheiding. Zo voorkom je onduidelijkheid en zorg je dat je nalatenschap goed wordt geregeld.