Samenwonen zonder samenlevingscontract: wat gebeurt er bij overlijden?

Notaris mr. Roelanda Poppinghaus uit Losser meldt het volgende:

Samenwonen zonder samenlevingscontract hoeft zolang alles goed gaat geen problemen op te leveren. Maar wat gebeurt er als één van de partners overlijdt en de woning alleen op naam van die partner staat? Dan kan de achterblijvende partner onverwacht in een lastige situatie terechtkomen?

In deze tijden van oplopende wachtlijsten voor huurwoningen, hypotheekrentes en woningprijzen kan het bovendien lastig zijn om snel andere woonruimte te vinden. Een uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland van 9 juni 2026 laat zien welke gevolgen dit in de praktijk kan hebben.

Wat gebeurt er met de woning na het overlijden van uw partner?

Leonie mag volgens de wet zes maanden blijven wonen. Normaliter bood dat voldoende tijd om iets anders te zoeken, maar helaas is dat nu anders. Leonie kan de woning niet overnemen en zij gaat direct op zoek naar andere woonruimte. Na elf maanden intensief meeloten voor huurwoningen en zoeken naar alternatieven heeft Leonie nog steeds geen woning gevonden.

De kortgedingrechter oordeelt dat Leonie de woning moet ontruimen. Niet in geschil is dat zij geen recht (meer) heeft om in de woning te blijven wonen. De vraag is echter op welke termijn zij zou moeten vertrekken. Daarvoor moet de rechter de belangen van partijen afwegen. Voor de bank/vereffenaar en de erfgenamen zijn de belangen bij ontruiming erin gelegen:

–      dat zij binnen afzienbare termijn de woning leeg verkopen om de boedel af te wikkelen;

–      dat inmiddels bijna 11 maanden zijn verstreken sinds het overlijden van de erflater;

–      dat in die periode de hypoheekrente niet is betaald en de schuld aan de bank dus oploopt;

–      dat de bank heeft aangegeven dat als de achterstand niet wordt voldaan en de woning niet onderhands (leeg) wordt verkocht, zij overweegt de woning executoriaal te verkopen; en

–      dat de verschuldigde erfbelasting inmiddels rentedragend is.

Voor Leonie speelt vooral dat zij er plotseling mee werd geconfronteerd dat zij geen enkel recht op de woning had en dit ook niet te regelen was, aangezien zij de woning financieel niet kan overnemen. Verder heeft zij zich vrijwel direct na het overlijden van Tim ingespannen om andere woonruimte te vinden doch zonder succes. Ook vraagt ze meer tijd omdat er sinds vorige week iets meer zicht op andere woonruimte is omdat de gemeente (na bezwaar toch) een urgentieverklaring aan haar heeft verstrekt.

De rechter oordeelt dat de erfgenamen niet hoeven te wachten totdat Leonie daadwerkelijk andere woonruimte heeft gevonden. Echter krijgt Leonie wel een wat langere concrete ontruimingstermijn, zodat zij voldoende tijd heeft om alsnog een woning te vinden. Daar zitten wel voorwaarden aan. Leonie moet vanaf nu de maandtermijnen voor de hypotheek voor haar rekening nemen, zoals ze ook heeft aangeboden, en ze moet ruimhartig meewerken aan de verkoop van de woning. Doet zij dat niet, dan mag ze met een termijn van een week worden ontruimd. De rechter beslist wel dat Leonie na drie maanden hoe dan ook de woning moet hebben verlaten, ook indien zij dan nog geen nieuwe woning heeft.

De uitspraak van de rechter

[H2] Regel het optijd

U weet al wat ik wil zeggen: met een goede regeling had dit anders kunnen lopen.